1-   نظام سلامت

نظام سلامت از اجزايي تشكيل مي­شود كه با يكديگر ارتباط دارند و مجموعه آنها بر سلامت مردم در خانه، محل كار و مكان‌هاي عمومي اثر مي‌گذارد. مردم، دولت و سازمان‌هاي ارائه‌كننده‌ي خدمات بهداشت و درمان در بخش­هاي دولتي، خصوصي، و غيردولتي، و سازمان­هاي بيمه­گر هريك بخشي از نظام سلامت را تشكيل مي­دهند. نظام سلامت معمولاً در سطح‌هاي متفاوت شكل مي­گيرد و از روستا تا شهر، و از مراقبت­هاي اوليه تا خدمات پيچيده تخصصي و فوق تخصصي را عرضه مي­كند.

2-   پزشك خانواده (Family Pysician) :

 حداقل داراي مدرك دكتري حرفه­اي پزشكي و مجوز معتبر كار پزشكي است. پزشك خانواده ، در نخستين سطح خدمات ، عهده­دار خدمات پزشكي سطح اول است و مسووليت­هاي زير را برعهده دارد: تامين جامعيت خدمات ، تداوم خدمات، مديريت سلامت ، تحقيق ، و هماهنگي با ساير بخش­ها. پزشك خانواده مسووليت دارد خدمات سلامت را در محدوده بسته­ي خدمات تعريف شده؛ بدون تبعيض سني، جنسي، ويژگي­هاي اقتصادي اجتماعي و ريسك بيماري در اختيار فرد، خانواده، جمعيت و جامعه­ي تحت پوشش خود قرار دهد. پزشك خانواده مي‌تواند براي حفظ و ارتقاي سلامت، از ارجاع فرد به سطوح بالاتر استفاده كند، ولي مسووليت تداوم خدمات با او خواهد بود. پزشك خانواده مسوول اداره كردن تيم سلامت است. 

3-   نظام پرداخت به ارائه­كنندگان خدمات (Provider Payment Mechanism)

شيوه خريد يا جبران مالي خدمت­ها و مراقبت­هايي كه پزشكان خانواده يا تيم­هاي سلامت در اختيار جمعيت يا جامعه مي‌گذارند.

Ø  پاداش، مانند پرداخت­هايي كه به سبب رسيدن به كيفيتي خاص در ارزشيابي به تيم سلامت تعلق مي­گيرد.

 روش اصلي پرداختي به تيم سلامت از نوع سرانه خواهد بود. پاداش حجمي عمده دارد وحداكثر ممكن است به اندازه سرانه باشد

Ø  سرانه، به اين معني است كه در ازاي خدماتي كه قرار است تيم سلامت به جمعيت در پوشش خود ارائه كند، و به تعداد افراد در پوشش مبلغي به او تعلق مي­گيرد

Ø  پرداخت موردي، وقتي است كه در برابر كاري  خاص در مورد فردي معين  (مانند شناسايي، تشخيص، پي­گيري و درمان كامل هر مورد از بيماري سل) مبلغي به اعضاي تيم سلامت تعلق گيرد.

Ø  كارانه يا في­فور سرويس،  وقتي است كه در برابر خدمتي معين (مثلاً وازكتومي) مبلغي مشخص به تيم سلامت پرداخت شود. 

Ø      ارجاع

 مجموعه فرايندهايي كه مسير حركت و ارتباط فرد رادر  سطوح سه گانه خدمات اين نظام تعيين مي كند. . اطلاعات راجع به استفاده فرد از خدمات نظام سلامت نهايتاً در پرونده سلامت شخص نزد پزشك خانواده يا تيم سلامت  از طريق ارسال پس خوراند از سطوح تخصصي ترثبت مي‌شود.

Ø       ارجاع هم سطح

زماني كه بيمار توسط پزشك خانواده به پزشك خانواده­اي ديگر ارجاع مي­شود.

4-   تداوم خدمات

 ارتباط دو سويه و مستمر ميان پزشك خانواده و كسي كه او را به عنوان پزشك خويش انتخاب كرده است سبب مي­شود كه مراقبت از او پيوستگي يابد و بسادگي قطع نشود. حفظ تداوم خدمات از مسووليت­هاي پزشك خانواده و از جمله انتظارات مهمي است كه از او مي­رود.  رابطه اعتماد آميز  پزشک و بيمار که پايهء تشخيص و درمان است در مراجعات متعدد، صرف زمان و با اقدامات حرفه اي پزشکي ايجاد مي شود.

5-   تعرفه سرانه پرداختي به پزشك خانواده

 پرداخت مالي به پزشك خانواده به طور عمده به صورت «سرانه» است. سرانه­ي متعلقه به پزشك خانواده با تعداد افرادي كه در پوشش او قرار مي­گيرند بستگي دارد. در شرايط حاضر اين مبلغ (تعرفه سرانه) ميزان سرانه به پيشنهاد مشترك وزارت بهداشت و سازمان مديريت و برنامه­ريزي كشور و با تصويب شوراي عالي بيمه خدمات درماني تعيين و ممكن است هر سال يا هرچند سال يك بار، تغيير يابد.

6-   جامعه تحت پوشش

 پزشك خانواده، علاوه بر جمعيت تحت پوشش، برخي مسووليت­ها در برابر سلامت محيط، مراكز تهيه و توزيع مواد غذايي، مدارس و ديگر اماكن عمومي نيز دارد كه از آنها به عنوان جامعه­ي تحت پوشش پزشك خانواده ياد مي‌شود.

7-   جامعيت خدمات

نظام سلامت بايد هرسه نوع خدمت پيشگيري، درمان و توانبخشي را فراهم كند تا بتوان از جامعيت خدمات سخن گفت. براي تامين اين مقصود از سازوكار ارجاع استفاده مي­شود. معناي ديگر جامعيت آنست كه علاوه بر درمان بيماري جسمي، نيازهاي رواني و اجتماعي شخص نيز در نظر گرفته شود.

در بيمه خدمات سلامت، معنايي ديگر براي جامعيت خدمات قايل­اند و آن اينكه وقتي تجميع منابع و عرضه بيمه­اي همه خدمات پيشگيرانه، درمان و توانبخشي كامل باشد، ساختار بيمه به عنوان خريداري آگاه داراي سازوكارهايي خواهد بود كه پيشگيري را در عمل بر درمان مقدم دارد. پيشگيري دست کم دو مزيت عمده دارد نخست هزينه اثربخشي اين خدمات و ديگر ارتقائ سلامت که سبب  ديرتر بيمار شدن يا کمتر بيمار شدن  مي شود و از اين راه امکان  زندگي با کيفيت بهتر براي افراد فراهم مي آيد.

در اجراي دستورالعمل كوشش مي­شود با پي­گيري مفهوم نخست جامعيت، حقوق اجتماعي مردم در دست يافتن به مراحل  پيش­رفته­ي خدمات تشخيص و درمان تامين شود.

8-   خدمات سلامت

لازمه­ي حفظ و ارتقاي سلامت تامين همه انواع خدمت­ها و مراقبت­ها – اعم از پيشگيري، درمان و توانبخشي – است.

در اجراي آيين­نامه نظام ارجاع بخشي از اين خدمات مستقيماً توسط پزشك خانواده در اختيار افراد قرار مي­گيرد و هرجا لازم باشد از متخصصان رشته­هاي مختلف براي تكميل خدمات تشخيصي، درماني يا توانبخشي استفاده مي­شود.

9-   دسترسي

فراهم بودن خدمت كافي نيست. بايد مردم بي­هيچ مانع بتوانند از خدمت­هايي كه فراهم شده است استفاده كنند. در اين حالت مي­توان گفت افراد به خدمات دسترسي يافته­اند. مهمترين موانع دسترسي مردم به خدمات پزشكي عبارت است از:

     مانع جغرافيايي (دوري راه)

     مانع اقتصادي (پرهزينه بودن خدمت)

     مانع فرهنگي (از جمله، زبان محاوره)

     مانع زمان (فهرست انتظار، معطلي)

10-           سازمان­هاي بيمه­گر

در كشور ما كه هنوز بيمه­هاي خصوصي رونق چندان نيافته است منظور سازمان­هايي است كه خدمات درماني پايه را برابر فهرست تعهدات مصوب شوراي عالي بيمه خدمات درماني كشور ارائه مي­كنند و مشتمل است بر سازمان تامين اجتماعي، سازمان بيمه خدمات درماني، سازمان بيمه خدمات درماني نيروهاي مسلح و كميته امداد امام (ره) است.

11-           سرانه

مبلغي است كه به ازاي هر بيمه شده براي مدت معين در برابر ارائه­ي بسته­ي خدمت سلامت پرداخت مي­شود.

12-           فرانشيز ويزيت

بخشي از هزينه­ي خدمات درماني ارائه شده است كه توسط خود بيمار به ارائه­كننده­ي خدمت پرداخت مي­شود. در سطح اول خدمات خدماتي كه به صورت فعال ارائه مي‌شوند و مراقبتها رايگان و فرانشِز  مراجعات بيماران به پزشك خانواده برابر مقررات جاري مي‌باشد. هرگاه پزشك خانواده، به هر دليل يكي از افراد تحت پوشش خود را به پزشك متخصص ارجاع دهد، اين فرد بايد 30%  حق الزحمه درمان پزشک متخصص در بخش دولتي (30 درصد يک K دولتي) را بپردازد و در صورتي كه خارج از سيستم ارجاع به پزشك متخصص مراجعه شود، بايد 100 درصد ويزيت پزشك متخصص معالج پرداخت گردد.

13-           فرانشيز دارو و پاراكلينيك

Fee for service با فرانشيز 30 درصد خواهد بود.

14-           مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع

هر پزشك خانواده جمعيتي مشخص را (كه نمي­بايست از حدي معين تجاوز كند) در پوشش خود دارد. در دستورالعمل پيش­بيني شده است كه دو يا چند پزشك خانواده با هم كانوني مشترك را اداره كنند كه از آنها به عنوان مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع نام برده مي­شود.

كانوني كه پزشك خانواده و تيم همراه او در آن كار مي­كنند مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع نام دارد. در دستورالعمل حداقل افرادي كه بايد همراه پزشك خانواده كار كنند مشخص شده است. براي مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع شرايطي از نظر حداقل‌هاي فضا، تجهيزات و ساعت­هاي كار تعيين شده است.

15-           مديريت سلامت

 از پزشك خانواده انتظار مي­رود براي كار خود و فرد يا افرادي كه با او در مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع كار مي­كنند برنامه­ريزي كند، بر اجراي اين برنامه­ها نظارت كند و هدايت (رهبري) تيم را برعهده گيرد. مجموعه­ي اين كارها به مديريت سلامت  تعبير مي­شود.

در مرکز خدمات سلامت مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع بايد يكي از پزشكان خانواده اين ماموريت را برعهده گيرد و به طور رسمي به ستاد عملياتي شهرستان اعلام شود.

16-           مشاورة درماني: استفاده و بهره گيري پزشك از نقطه نظرات و ايده هاي تخصصي يا فوق تخصصي يك يا چند متخصص ديگر طي فرآيند تشخيص، درمان و بازتواني بيمار مي‌باشد. جهت مشاوره لزوماً بيمار ارجاع نمي‌گردد و شايد فقط اطلاعات بيمار مورد نظر به پزشك مشاور منتقل مي‌شود. بديهي است در مشاورة درماني مسئوليت استفاده يا عدم استفاده از نظرات پزشك مشاور بر عهدة پزشك مشاوره كننده مي‌باشد.

17-   برگشت ارجاع (بازخوراند): انتقال اطلاعات لازم از نحوه ارائه خدمات و پيگيري بيمار از سطح ارجاع شده به ارجاع دهنده را برگشت ارجاع (بازخوراند ارجاع) مي نامند. اين اطلاعات مي‌تواند شامل شرح بيماري، اقدامات انجام شده، داروهاي تجويز شده، خدمات پاراكلينيكي مورد نياز، اقداماتي كه احياناً پزشك خانواده بايد انجام دهد، نحوه پيگيري، تعيين تاريخ مراجعه مجدد بيمار و........ باشد.

18-   برگشت مشاوره: در مواردي كه مشاورة درماني يا مشاورة پزشكي اجتماعي انجام مي يابد انتقال و ثبت اطلاعات مشاوره اي از نحوة حل مشكل بيمار يا جامعه را، برگشت مشاوره مي ناميم. اين اطلاعات مي‌تواند شامل اقدامات لازم براي حل مشكل فرد يا جامعه، يا لزوم ارجاع فرد، نحوة پيگيري موضوع و............ باشد.

19-           وضعيت اورژانس: داراي دو تعريف عمومي و باليني مي‌باشد:

·           تعريف باليني بيمار اورژانسي: به بيماري گفته مي‌شود كه بايد بدون فوت وقت و در حداقل زمان ممكن نسبت به ارائه خدمات تشخيصي درماني براي او اقدام نمود و براي بيمار اورژانسي سرعت عمل و زمان در ارائه خدمات درماني نقشي اساسي دارد (نظير زايمان، MI، ضربه مغزي، شكستگيهاي باز، مسموميت و …).

·           تعريف عمومي بيمار اورژانسي: هر وضعيتي كه باعث شود تا بيمار شخصاً و يا توسط افراد ديگر به بخش اورژانس مراجعه نمايد. بنابراين تعريف وضعيت اورژانس با تصور شخص بيمار يا همراهان او قابل تعريف بوده و بايد هر بيمار مراجعه كننده پذيرش و تحت مراقبتهاي اوليه قرار گيرد.

20-           بيمار الكتيو: بيماري كه فوريت زماني براي دريافت خدمات تشخيصي، درماني و توانبخشي ندارد و مي‌تواند جهت دريافت خدمات سلامت بر اساس نوبت مراجعه نمايد.

21-   برگة ارجاع: منظور برگه اي است كه مشخصات و مشكل بيمار در آن ثبت و به استناد آن بيمار به سطوح بالاتر يا پزشك متخصص ديگر رجوع و خدمات سلامت مورد نياز را دريافت مي‌نمايد.

22-           ارزشيابي مراكز ارائه كننده خدمات سلامت: برآورد وضعيت عملكرد مراكز ارائه كننده خدمات سلامت به صورت مقطعي و با استفاده از چك ليست هاي ارزيابي مبتني بر شاخص هاي مورد انتظار مي‌باشد.

23-           شوراي بازآموزي:

شورائي است كه بر اساس قانون آموزش مداوم جامعه پزشكي كشور، در هر دانشگاه / دانشكده تشكيل مي‌شود و پيگيري اجراي قانون بازآموزي جامعه پزشكي را بر عهده دارد.

24-           شبكة ارجاع (نظام ارجاع):

كلية پزشكان خانواده همراه با مراكزي (دولتي يا غير دولتي) كه در سطح دوم و سوم به ارائه خدمات بهداشتي، تشخيصي، درماني و توانبخشي بصورت سرپائي يا بستري مي پردازند، شبكة ارجاع را مي سازند. كلية اين مراكز بعنوان همكاران (اعضاء) شبكة ارجاع خوانده مي شوند.

25-       پرونده الکترونيکي سلامت

به مجموعه اطلاعات مرتبط با سلامت شهروندان اطلاق مي‌گردد که به صورت مداوم در طول زندگي افراد به شکل الکترونيکي ذخيره گرديده و بدون محدوديت زمان يا مکان در دسترس افراد مجاز قرار خواهد گرفت. بدين منظور هر مرکز ارائه خدمات سلامت، بايستي مجهز به سيستم اطلاعاتي باشد که اطلاعات سلامت شهروندان را در کنار خدمات سلامت ارائه شده، به شکل الکترونيکي ذخيره نمايد. ضروری است حداکثر تلاش جهت فراهم آوردن الزامات استقرار اين سامانه توسط دست اندرکاران صورت گرفته و استقرار پرونده الکترونيکی عملياتی گردد.

راهنماي ارجاع بين سطوح سه گانه:

·         ارجاع درون سطح اول و بين ارائه كنندگان خدمات در اين سطح و از سطح اول به سطح دوم: در مراقبتهاي تعيين شده بر اساس منابع معرفي شده بسته‌هاي خدمات به گروههاي هدف و راهنماهاي باليني تدوين شده، زمان و شرايط ارجاع مشخص شده و ارائه كنندگان خدمت غير پزشك بايد بر اين اساس به پزشك و پزشك به سطح دوم ارجاع دهند. در مورد خدماتي كه در اين بسته‌ها تعريف نشده اند، ارجاع بر اساس تشخيص پزشك صورت خواهد گرفت.

·         ارجاع به سطح دوم و سطح سوم: بر اساس دستورالعمل نظام ارجاع مبتني بر پزشك خانواده در سطوح تخصصي و فوق تخصصي ارائه خدمات سلامت (پيوست1)

الزامات بسته خدمت:

•         رويكرد بسته خدمت: آموزش، پيشگيري اوليه، مراقبت، غربالگري، درمان سرپايي عمومي، ارجاع و دريافت پس‌خوراند از سطح بالاتر و انجام اقدامات مورد نياز بر اساس پس‌خوراند

•         حفظ جامعيت و يكپارچگي خدمات در ارائه و دسترسي به بسته خدمت:

o       گيرنده خدمت بايد به كليه خدمات (به جز خدمات پاراكلينيك و داروخانه) به گونه‌اي دسترسي داشته باشد كه در يك واحد ارائه كننده خدمت تمام خدمات پيش‌بيني شده را در حداقل زمان ممكن بصورت كامل دريافت نمايد.

o       ارائه دهنده خدمت بايد قابليت لازم را بر اساس لزوم حفظ جامعيت خدمت دارا بوده تا بتواند تمام خدمات پيش‌بيني شده را با حداقل مراجعه گيرنده خدمت به واحد ارائه كننده خدمت بر اساس بسته خدمت ارائه نمايد.

o       توجه خاص بر هزينه‌اثربخشي و هزينه‌فايده بودن خدمات در بسته خدمت

o       استانداردهاي استقرار واحدهاي ارائه كننده داروخانه و پاراكلينيك برابر ضوابط موجود

 

خدمت‌ها و مراقبت‌هايي كه در سطح يك، براي اعضاي تيم سلامت در نظر گرفته‌ شده به شرح زير است:

الف- مديريت سلامت در جمعيت تحت پوشش

ب- آموزش و ارتقاي سلامت

ج- مراقبت از جامعه تحت پوشش با اجراي برنامه‌هاي سلامت تدوين و ابلاغ شده در نظام ارائه خدمات سلامت

د- پذيرش موارد ارجاعي و ارائه پس‌خوراند مناسب

ه- درمان اوليه و تدبير فوريت­ها

و- ارجاع مناسب و به موقع، پيگيري موارد ارجاع شده به سطح بالاتر

ز- دريافت پس‌خوراند از سطح بالاتر و انجام اقدامات مورد نياز بر اساس پس‌خوراند

 

الف- مديريت سلامت:

×      شناسايي محيط جغرافيايي محل خدمت

×      شناسايي جمعيت تحت پوشش از نظر تعداد نفرات به تفکيک سن و جنس

×      شناسايي معضلات و مشکـلات بهداشتي منطقه تحت پوشش

×      ثبت داده ها و مديريت اطلاعات سلامت افراد و جمعيت تحت پوشش

×      شناسايي چرخه کار مرکز و فعاليت واحدهاي مختلف موجود در مرکز

×      اقدام به حل مسائل بهداشتي از راه همكاري هاي درون بخشي و بين بخشي

×      تلاش در حل مسائل سلامت جامعه از راه جلب مشاركت هاي مردمي

×      همکاري در اجراي برنامه هاي استاني و کشوري

×      همکاري در برنامه هاي مقابله با اثرات حوادث غيرمترقبه و عضويت در تيم هاي مذکور بر اساس پروتكلهاي كشوري

×      پايش و ارزشيابي خدمات تيم سلامت بر اساس دستورالعملهاي موجود

 

ب- آموزش و ارتقاي سلامت

×      آموزش سلامت

×      ترويج شيوه زندگي سالم

 

×      ج- مراقبت از جامعه تحت پوشش با اجراي برنامه هاي سلامت تدوين و ابلاغ شده در نظام ارائه خدمات سلامت توسط تيم سلامت بر اساس كتاب / كتابهاي ........................

×      مراقبتهاي از کودکان

 

×      تنظيم خانواده

·         انجام مشاوره قبل از ازدواج: زنان و مردان در سنين باروري (10-49 سال)

·  انجام مشاوره حين ازدواج: زنان همسردار در سنين باروري (10-49 سال) و مرداني كه همسر آنها در اين سنين هستند

·  انجام مشاوره بعد از ازدواج: زنان همسر دار در سنين باروري (10-49 سال) و مرداني كه همسر آنها در اين سنين هستند

·         بررسي و تعيين مناسب ترين شيوه پيشگيري از بارداري براي هر زوج

·         انجام مراقبتهاي لازم حين استفاده از روش انتخابي متناسب با هر روش

·         ارجاع موارد مورد نياز و پيگيري نتيجه ارجاع

مراقبت و درمان بيماريهاي خاص (لزوم پيشگيري از اين بيماريها و ابتلا به آنها ارتباطي با سن افراد ندارد) با اولويت و شيوع بيماري در منطقه

×      سلامت محيط و کار

·         سلامت محيط جامعه (مديريت)

•        آب آشاميدني سالم

•        آلودگي هوا

•        ابتکارات جامعه محور (CBI)

•        اقدامات اضطراري در بلاياي طبيعي

•        بهداشت پرتوها

•        جمع آوري و دفع فاضلاب

•        کنترل ناقلين بيماريها

•        پسماندها

•        مواد شيميايي و سموم

·         سلامت محيط خانوار

•        ابتکارات جامعه محور (CBI)

•        ايمني غذا (بهداشت مواد غذايي، سيستم پخت و پز مناسب)

•        سوانح و حوادث

•        محيط فيزيکي مسکن

·         سلامت محيط هاي جمعي

•        سلامت محيط هاي زندگي جمعي (پادگان، پرورشگاه، خوابگاه، زندان، سراي سالمندان)

•        سلامت محيط هاي بهداشتي درماني (بيمارستان، کلينيک تخصصي، کلينيکهاي دامپزشکي، مراکز بهداشتي درماني، مراکز پرتوشناسي، مطب)

•        سلامت محيط هاي آرايشي و بهداشتي

•        سلامت محيط هاي تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد غذايي

•        سلامت محيط هاي آموزشي

•        سلامت محيط هاي فرهنگي و تفريحي

·         سلامت محيط کار

•        بهداشت حرفه اي

•        ارائه مراقبتهاي اوليه بهداشتي به کارگران

•        ايجاد ايستگاههاي بهگر

•        پيشگيري و مراقبت از بيماريهاي شغلي

•        پيشگيري و مقابله با عوامل فيزيکي و شيميايي محيط کار

د- درمان اوليه و تدبير فوريت­ها (در مواردي كه راهنماي عملكرد باليني تدوين شده ارائه خدمات بر اساس راهنما و در مواردي كه راهنماي باليني تهيه و ابلاغ نشده است، ملاك تشخيص و درمان و نياز به ارجاع نظر پزشك خانواده است.)

1.   سازماندهي لازم براي استقرار نظام ارجاع با محوريت پزشك خانواده و تيم سلامت:

1-1-    تعيين وظايف واحدهاي مرتبط ستادي شهرستان در استقرار و ارائه خدمات تيم سلامت با توجه به مصوبات ستاد هماهنگي شهرستان

1-2-    برآورد و توزيع منابع مورد نياز جهت راه اندازي مراكز بهداشتي درماني مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع شامل فضا، تجهيزات، نيروي انساني و منابع مورد نياز براي فعاليت­هاي اجرايي نظام ارائه خدمات سلامت در شهرستان با بيشترين استفاده از امکانات موجود (در شبکه ها، سازمان هاي بيمه گر و بخش غير دولتي)

1-3-    راه اندازي مراكز بهداشتي درماني مجري برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع و استقرار تيم‌هاي سلامت

2.   تحليل وضعيت سلامت شهرستان: (health profile)

2-1-                  ساختار جمعيت

2.1.1.    وضعيت سني، جنسي، اشتغال، بيمه

2-2-                  ترسيم وضعيت سلامت شهرستان

2-3-                  ايجاد نظام يکپارچه اطلاعات نظام سلامت در سطح شهرستان.

3. ترسيم وضعيت مطلوب شهرستان به منظور هدف گذاري عمليات اجرايي بر اساس توان شهرستان

4.   تدوين برنامه عملياتي شهرستان

5.   تدوين نظام پايش و ارزشيابي

6.   هماهنگي آموزش همگاني، برقراري ارتباط و اطلاع رساني

6-1-    برقراري ارتباط با مسئولان سياسي و مذهبي شهرستان و جلب حمايت آنان با استفاده از دستورعمل­ها و متن هايي که واحد کشوري در اختيار مي گذارد. 

6-2-    آگاه سازي مردم از آرمان ها و اهداف نظام ارائه خدمات سلامت و پزشکان خانواده با استفاده از همه وسايل ارتباط جمعي و ساير امکانات استاني و شهرستاني

7.   فصل ششم: تامين منابع مالي

 

- بخش درمان: